Een snelle asielprocedure kan voor kinderen goed klinken. Minder lang wachten, sneller duidelijkheid, sneller weten waar je aan toe bent. Voor een kind dat net is aangekomen in Europa, kan onzekerheid zwaar zijn. Niet weten of je mag blijven, niet weten of je naar school kunt blijven gaan, niet weten waar je ouders zijn of niet weten of je opnieuw moet verhuizen, kan veel stress geven. In die zin is snelheid niet automatisch slecht. Soms kan een snelle beslissing juist bescherming bieden.

Maar bij kwetsbare kinderen ligt het ingewikkelder. Een snelle procedure kan alleen goed zijn als het systeem ook genoeg tijd neemt om te zien wie het kind is, wat het heeft meegemaakt en wat het nodig heeft. Als snelheid betekent dat kwetsbaarheid te laat wordt gezien, dat een kind niet goed wordt gehoord of dat medische en psychische problemen buiten beeld blijven, dan wordt snelheid gevaarlijk. Dan geeft de procedure misschien snel duidelijkheid, maar niet per se goede bescherming.

Daarom is de echte vraag niet of een procedure snel mag zijn. De echte vraag is wanneer snelheid nog zorgvuldig is. Bij kinderen is dat extra belangrijk, omdat kinderen anders functioneren dan volwassenen. Zij begrijpen procedures anders. Zij vertellen anders. Zij verwerken angst, geweld en verlies anders. Zij weten niet altijd welke informatie juridisch belangrijk is. En sommige kinderen zijn extra kwetsbaar door trauma, handicap, ziekte, mensenhandel, familieverlies, leeftijdstwijfel, psychische problemen of afhankelijkheid van volwassenen.

Kwetsbaarheid is in het asielrecht geen simpel label. Het is niet zo dat een kind alleen kwetsbaar is als dat meteen zichtbaar is. Een kind kan rustig lijken en toch ernstig getraumatiseerd zijn. Een kind kan tegenstrijdig verklaren en toch de waarheid vertellen. Een kind kan zwijgen omdat het bang is. Een kind kan lachen tijdens een gehoor omdat het zich geen houding weet te geven. Een kind kan volwassen overkomen omdat het onderweg heeft moeten overleven. Juist daarom is kwetsbaarheid moeilijk te herkennen in een systeem dat snel wil beslissen.

Voor mij is dit een van de belangrijkste spanningen onder het EU-Migratiepact. Het Pact wil procedures sneller, efficiënter en meer geharmoniseerd maken. Dat is begrijpelijk, zeker omdat lange wachttijden schadelijk kunnen zijn. Maar kinderen hebben soms juist vertraging nodig om bescherming mogelijk te maken. Niet vertraging als bureaucratische traagheid, maar vertraging als aandacht. Tijd om vertrouwen op te bouwen. Tijd om een voogd of advocaat te spreken. Tijd om medische signalen te herkennen. Tijd om het verhaal goed te begrijpen.

Het belang van het kind en bijzondere behoeften

De juridische basis begint bij het belang van het kind. Artikel 24 van het EU-Handvest van de grondrechten bepaalt dat kinderen recht hebben op bescherming en zorg die nodig zijn voor hun welzijn. Ook staat daarin dat kinderen hun mening vrij mogen uiten en dat aan die mening passend gewicht moet worden toegekend, afhankelijk van leeftijd en rijpheid. Het belangrijkste is dat bij alle handelingen betreffende kinderen het belang van het kind een essentiële overweging moet vormen. [1]

Ook artikel 3 van het VN-Kinderrechtenverdrag bepaalt dat het belang van het kind een eerste overweging moet zijn bij alle maatregelen betreffende kinderen. Dat betekent dat autoriteiten niet alleen aan het einde van de procedure mogen zeggen dat zij het kind hebben meegewogen. Zij moeten vanaf het begin actief onderzoeken wat een snelle procedure betekent voor dit kind, in deze situatie, met deze kwetsbaarheid. [2]

De Asielprocedureverordening, Verordening (EU) 2024/1348, werkt dit concreet uit. Artikel 20 bepaalt dat autoriteiten individueel moeten beoordelen of een aanvrager bijzondere procedurele waarborgen nodig heeft. Die beoordeling moet zo vroeg mogelijk beginnen na het doen van een aanvraag. Daarbij moet worden gekeken naar zichtbare signalen, verklaringen, gedrag en relevante documenten. Bij minderjarigen moeten ook verklaringen van ouders, verantwoordelijke volwassenen of vertegenwoordigers worden meegenomen. [3]

Dat is belangrijk, omdat kwetsbaarheid niet automatisch uit het dossier blijkt. Een snelle procedure kan alleen eerlijk zijn als kwetsbaarheid actief wordt gezocht. Niet pas wanneer een kind instort. Niet pas wanneer een advocaat later iets ontdekt. Niet pas bij beroep. Maar vanaf het eerste moment waarop het kind in contact komt met de autoriteiten. [3]

Kwetsbaarheid moet tijdens de gehele procedure worden gevolgd

Artikel 20 van de Asielprocedureverordening bepaalt ook dat de beoordeling van bijzondere procedurele behoeften moet worden voortgezet nadat de aanvraag is ingediend. Dat is cruciaal. Kwetsbaarheid kan later zichtbaar worden. Een kind vertelt misschien pas na enkele gesprekken over geweld, misbruik of bedreiging. Een psychisch probleem kan pas duidelijk worden wanneer het kind langer in opvang verblijft. Een handicap of leerprobleem wordt soms pas zichtbaar wanneer iemand probeert informatie te begrijpen of formulieren in te vullen. [3]

Daarom is een eenmalige check niet genoeg. Kwetsbaarheid is geen vakje dat je één keer aanvinkt. Het is iets wat gedurende de procedure moet worden gevolgd. Een snelle procedure wordt problematisch wanneer zij doet alsof alles in de eerste dagen al duidelijk moet zijn.

Wanneer een snelle procedure moet stoppen

Artikel 21 van de Asielprocedureverordening gaat nog verder. Wanneer iemand bijzondere procedurele waarborgen nodig heeft, moet die persoon noodzakelijke ondersteuning krijgen om zijn rechten te kunnen gebruiken en zijn verplichtingen na te komen. Als die ondersteuning niet kan worden geboden binnen een versnelde procedure of grensprocedure, dan mag die procedure niet worden toegepast of moet zij worden beëindigd. Dit is een heel belangrijk punt. [4]

In gewone taal betekent dit dat snelheid moet wijken wanneer kwetsbaarheid dat vraagt. Een kind dat extra ondersteuning nodig heeft, mag niet in een snelle procedure blijven alleen omdat het systeem sneller wil beslissen. Als het kind de procedure niet goed kan volgen, niet veilig kan verklaren of niet voldoende ondersteuning krijgt, is de snelle procedure niet passend. Dan moet de procedure worden aangepast aan het kind, niet het kind aan de procedure. [4]

Artikel 22 van de Asielprocedureverordening bevat specifieke waarborgen voor minderjarigen. Het belang van het kind moet een primaire overweging zijn. Minderjarigen moeten in beginsel de kans krijgen op een persoonlijk gehoor, tenzij dat niet in hun belang is. Dat gehoor moet worden afgenomen door iemand met kennis van de rechten en bijzondere behoeften van minderjarigen. Het moet kindgevoelig en contextpassend zijn, met aandacht voor leeftijd en rijpheid. Ook moet de beslissing over de aanvraag van een minderjarige worden voorbereid door medewerkers met passende kennis en training. [5]

Dit laat zien dat kinderen in asielprocedures niet als kleine volwassenen mogen worden behandeld. Een kindvriendelijk gehoor is iets anders dan een gewoon gehoor met simpelere woorden. Het vraagt om inzicht in ontwikkeling, trauma, afhankelijkheid, schaamte, angst en loyaliteit. Een kind kan bijvoorbeeld niet altijd goed uitleggen wanneer iets is gebeurd. Het kan gebeurtenissen verwarren. Het kan denken dat het iets fout heeft gedaan. Het kan informatie achterhouden omdat het een ouder wil beschermen. Als de procedure te snel is, is er minder ruimte om zulke signalen goed te begrijpen. [5]

Bij alleenstaande minderjarige vreemdelingen is dit nog gevoeliger. Artikel 23 van de Asielprocedureverordening regelt bijzondere waarborgen voor alleenstaande minderjarigen. Zij moeten worden vertegenwoordigd en bijgestaan zodat zij hun rechten kunnen gebruiken. Er moet zo snel mogelijk iemand worden aangewezen die het kind voorlopig helpt, en een vertegenwoordiger moet zo snel mogelijk en uiterlijk binnen vijftien werkdagen worden benoemd. Die vertegenwoordiger moet handelen in het belang van het kind en moet over passende kwalificaties, training en expertise beschikken. [6]

Dat klinkt als een sterke waarborg, maar de praktijk blijft bepalend. Een vertegenwoordiger op papier is niet genoeg. Een alleenstaand kind heeft iemand nodig die het kind echt spreekt, begrijpt en begeleidt. Als de procedure snel loopt, maar de vertegenwoordiger pas laat contact heeft, kan belangrijke schade al zijn ontstaan. Dan is de waarborg formeel aanwezig, maar praktisch te zwak. [7]

In Nederland schrijft de IND dat alleenstaande minderjarigen een voogd van Nidos en een advocaat krijgen om hun belangen te vertegenwoordigen. Dat is belangrijk, omdat een kind zonder ouders niet alleen tegenover de overheid mag staan. Maar ook hier blijft de vraag of de begeleiding op tijd komt en of er genoeg capaciteit is. Hoe sneller de procedure, hoe belangrijker het is dat voogd, advocaat, tolk en opvang goed samenwerken. [8]

De Nederlandse procedure en vroege screening

De IND schrijft dat de nieuwe asielprocedure sinds 12 juni 2026 korter en flexibeler is en minder stappen bevat. Volgens de IND moet dit zorgen voor snellere duidelijkheid. Bepaalde stappen zijn niet meer standaard onderdeel van elke procedure, maar kunnen nog wel worden ingezet wanneer dat nodig is. Voor kwetsbare kinderen is dit een cruciaal punt. Minder standaardstappen kunnen goed zijn als dat leidt tot echt maatwerk. Maar ze kunnen problematisch zijn als waarborgen verdwijnen voordat duidelijk is of een kind ze nodig heeft. [7]

Neem medisch onderzoek. Voor sommige kinderen is een medisch of psychologisch onderzoek niet nodig. Voor andere kinderen is het juist essentieel. Een kind met trauma kan moeite hebben om consistent te verklaren. Een kind met een beperking kan informatie moeilijk verwerken. Een kind dat slachtoffer is van geweld of uitbuiting kan signalen laten zien die tijdens een gewoon gehoor niet worden begrepen. Als medisch onderzoek niet standaard is, moet het systeem heel goed herkennen wanneer het wél nodig is. [3] [4]

Daar zit het risico van snelle procedures. Zij gaan vaak uit van vroege selectie. In het begin wordt bepaald welke route een zaak volgt. Maar kwetsbaarheid laat zich niet altijd in het begin zien. Een kind dat net is aangekomen, kan in overlevingsstand staan. Het kan stil zijn, meewerken en weinig problemen laten zien. Pas later, wanneer er rust komt, kunnen angst, nachtmerries, paniek, depressie of herinneringen zichtbaar worden. Een snelle procedure kan dat moment missen. [11]

Ook de screeningfase is belangrijk. De Screeningverordening, Verordening (EU) 2024/1356, maakt screening een belangrijk onderdeel van het Pact. Tijdens screening wordt gekeken naar identiteit, nationaliteit, gezondheid, veiligheid en kwetsbaarheid. Voor kinderen kan dit positief zijn als het helpt om snel bescherming te organiseren. Een kwetsbaar kind kan dan vroeg worden herkend, passende opvang krijgen en worden doorgeleid naar een procedure met extra ondersteuning. [9] [10]

Maar screening kan ook risico’s opleveren. De screening duurt kort en vindt plaats op een moment waarop het kind vaak nog moe, bang en gedesoriënteerd is. Als de overheid in die fase te snel conclusies trekt, kan een kind in de verkeerde procedure terechtkomen. Als kwetsbaarheid wordt gemist, wordt de snelle procedure misschien voortgezet terwijl die niet passend is. Als leeftijd verkeerd wordt ingeschat, kan een kind zelfs als volwassene worden behandeld. [9] [18] [21]

De Screeningverordening bevat ook regels over fundamentele rechten en onafhankelijk toezicht. Dat is belangrijk, juist omdat de eerste fase zo kwetsbaar is. Maar toezicht achteraf is niet genoeg. De uitvoering moet vanaf het begin kindgericht zijn. Er moeten goede tolken zijn, medewerkers moeten getraind zijn, kinderen moeten begrijpen wat er gebeurt en signalen van kwetsbaarheid moeten serieus worden genomen. [9] [10] [21]

Verschillende vormen van kwetsbaarheid

De EUAA heeft operationele standaarden gepubliceerd over kwetsbaarheid in asielprocedures. Die standaarden zijn bedoeld om lidstaten te helpen eerlijke en effectieve procedures te organiseren voor asielzoekers in een kwetsbare situatie. De EUAA benadrukt dat kwetsbaarheid gevolgen kan hebben voor iemands vermogen om effectief deel te nemen aan de procedure. Dat is precies waar het bij kwetsbare kinderen om gaat. Niet ieder kind kan op dezelfde manier meedoen. [11]

Sommige kinderen zijn kwetsbaar omdat zij alleen reizen. Andere kinderen zijn kwetsbaar omdat zij met ouders reizen die zelf getraumatiseerd zijn. Weer andere kinderen hebben een handicap, chronische ziekte, psychische klachten, leerproblemen of ervaringen met geweld. Sommige kinderen zijn slachtoffer van mensenhandel of seksuele uitbuiting. Sommige kinderen zijn lhbti en durven dat niet te vertellen. Sommige kinderen zijn stateloos of hebben geen documenten. Kwetsbaarheid heeft dus veel vormen. [11] [12]

Een snelle procedure wordt problematisch wanneer al die vormen worden samengeperst tot één algemene categorie: kind. Natuurlijk zijn alle kinderen kwetsbaarder dan volwassenen. Maar niet alle kinderen hebben dezelfde behoeften. Een zeventienjarige alleenstaande jongen met trauma heeft andere ondersteuning nodig dan een zesjarig kind in een gezin. Een kind met autisme heeft andere begeleiding nodig dan een kind dat vooral school en stabiliteit mist. Een kind dat mensenhandel heeft meegemaakt, heeft andere bescherming nodig dan een kind dat met ouders uit oorlogsgebied komt. [11] [12]

Daarom vraagt het belang van het kind om individualisering. Het is niet genoeg om te zeggen dat kinderen als groep zijn meegenomen. De overheid moet kijken naar dit kind, in deze procedure, met deze omstandigheden. Wat heeft dit kind nodig om zijn verhaal te kunnen vertellen? Welke ondersteuning is nodig? Is de procedure geschikt? Is snelheid in dit geval helpend of schadelijk? [1] [2] [12]

De EUAA-gids over het belang van het kind beschrijft het belang van het kind als een recht, een beginsel en een procedureregel. Dat betekent dat het niet alleen een mooie gedachte is, maar ook een manier van beslissen. Autoriteiten moeten het belang van het kind concreet beoordelen en zichtbaar maken in hun beslissing. Bij kwetsbare kinderen in snelle procedures betekent dit dat de overheid moet uitleggen waarom een snelle route toch passend is, of waarom juist extra tijd en ondersteuning nodig zijn. [12]

Gehoor, mensenhandel en gezinscontext

Een voorbeeld is het gehoor. Een kind dat getraumatiseerd is, kan moeite hebben met herinneringen. Het kan gebeurtenissen niet chronologisch vertellen. Het kan dichtklappen bij bepaalde vragen. Het kan vermijden om over geweld te praten. Als een gehoormedewerker dit niet begrijpt, kunnen verklaringen als vaag of tegenstrijdig worden gezien. In een snelle procedure is er minder tijd om dat te herstellen. Een kindvriendelijk gehoor is daarom geen formaliteit, maar een kernwaarborg. [5] [11]

Een ander voorbeeld is mensenhandel. Een kind dat slachtoffer is van mensenhandel vertelt dat vaak niet meteen. Soms weet het kind zelf niet dat het slachtoffer is. Soms is het bang voor bedreigingen. Soms is het afhankelijk van de mensen die het hebben uitgebuit. Als de procedure snel verloopt, kan dat risico worden gemist. Dan wordt het kind misschien beoordeeld als gewone asielzoeker, terwijl er bescherming tegen uitbuiting nodig is. [11] [18]

Ook gezinscontext kan kwetsbaarheid verbergen. Een kind dat met ouders reist, lijkt misschien beschermd. Maar ouders kunnen zelf getraumatiseerd zijn, ziek zijn of onder enorme stress staan. Soms is er geweld binnen het gezin. Soms is er sprake van dwang of misbruik door een begeleidende volwassene. Soms durft een kind niet vrij te spreken in aanwezigheid van ouders. Daarom moet de procedure ook bij begeleide kinderen ruimte bieden om het kind zelf te zien. [5] [12]

Waarborgen voor minderjarigen en AMV's

Artikel 22 van de Asielprocedureverordening erkent dat minderjarigen in beginsel de kans moeten krijgen op een persoonlijk gehoor. Dat is belangrijk, omdat kinderen niet alleen onderdeel zijn van het dossier van hun ouders. Zij hebben eigen rechten en soms eigen redenen voor bescherming. Tegelijkertijd moet een gehoor niet plaatsvinden wanneer dat niet in het belang van het kind is. Ook dat vraagt om maatwerk. [5]

Een snelle procedure wordt problematisch wanneer maatwerk vooral een belofte blijft. De IND kan zeggen dat extra stappen mogelijk blijven, maar de vraag is of zij in de praktijk ook vaak genoeg worden ingezet. Wordt er voldoende tijd genomen om te bepalen of een kind een extra gehoor nodig heeft? Wordt er naar een psycholoog of arts verwezen wanneer signalen onduidelijk zijn? Wordt een kind gehoord door iemand met kinderexpertise? Wordt een tolk gekozen die met kinderen kan werken? Wordt een advocaat op tijd betrokken? [7] [11]

Rechtsbijstand, opvang en detentie

Rechtsbijstand is hierbij essentieel. Een kwetsbaar kind kan meestal niet zelf uitleggen waarom een snelle procedure niet passend is. Een advocaat, voogd of vertegenwoordiger moet kunnen signaleren dat meer tijd of extra onderzoek nodig is. De Asielprocedureverordening bevat regels over juridische counseling, juridische bijstand en vertegenwoordiging. Maar ook hier geldt: hulp moet op tijd komen. In een snelle procedure is te late hulp vaak onvoldoende. [6] [8]

Als een advocaat pas na het belangrijkste gehoor goed betrokken raakt, is veel al gebeurd. Als een voogd pas laat merkt dat het kind trauma heeft, is het dossier misschien al gevormd. Als een vertegenwoordiger te veel kinderen tegelijk begeleidt, kan individuele aandacht tekortschieten. Voor kwetsbare kinderen is tijdige en persoonlijke begeleiding daarom een voorwaarde voor echte rechtsbescherming. [6] [8] [22]

De Opvangrichtlijn, Richtlijn (EU) 2024/1346, is ook relevant. Opvang is niet los te zien van procedure. Een kind dat slecht slaapt, vaak moet verhuizen of geen veilige plek heeft, kan minder goed deelnemen aan de asielprocedure. Een kind zonder school, rust of psychosociale ondersteuning kan moeilijker verklaren. Een snelle procedure die geen rekening houdt met opvangstress kan daardoor onzorgvuldig worden. [13] [14]

De Opvangrichtlijn bevat bepalingen over minderjarigen, het belang van het kind, opvangomstandigheden en detentie. Voor kwetsbare kinderen is vooral belangrijk dat opvang moet aansluiten bij hun behoeften. Een kind met trauma heeft meer nodig dan een bed. Een kind met een beperking heeft passende ondersteuning nodig. Een kind dat slachtoffer is van mensenhandel heeft bescherming nodig tegen contact met uitbuiters. Als opvang niet werkt, werkt de procedure ook minder goed. [13] [14]

Detentie of detentieachtige situaties zijn voor kwetsbare kinderen bijzonder schadelijk. UNICEF benadrukt dat detentie van kinderen nooit in hun belang is en dat kinderen niet om migratieredenen mogen worden gedetineerd. Ook waarschuwt UNICEF dat het belang van het kind in alle procedures en besluiten over kinderen een primaire overweging moet zijn. Dit is belangrijk onder het Pact, omdat screening, grensprocedures en terugkeerprocedures in de praktijk kunnen leiden tot vrijheidsbeperkende situaties. [15] [16]

Een kind dat al kwetsbaar is, kan in een gesloten of sterk beperkte omgeving verder ontregelen. Angst, stress en trauma kunnen toenemen. Het kind kan minder goed slapen, minder goed praten en minder goed vertrouwen op volwassenen. Als zo’n kind tegelijkertijd snel door een procedure moet, ontstaat een gevaarlijke combinatie: hoge druk, weinig rust en grote gevolgen. [15] [16] [25]

PICUM heeft gewaarschuwd dat het Pact risico’s oplevert voor kinderrechten, onder meer door grensprocedures, detentie of de facto detentie, leeftijdsbeoordeling en biometrische registratie. Deze zorgen raken kwetsbare kinderen extra hard. Een kind met trauma of zonder ouders heeft meer last van een gesloten omgeving dan een volwassene die beter begrijpt wat er gebeurt. Een kind dat verkeerd wordt geregistreerd of snel wordt doorgestuurd, kan bescherming missen die later moeilijk te herstellen is. [17] [18]

Human Rights Watch heeft bij de inwerkingtreding van het Pact gewaarschuwd dat de combinatie van screening, grensprocedures en terugkeerprocedures grote risico’s kan opleveren voor toegang tot bescherming. Voor kwetsbare kinderen is dat risico nog groter. Een systeem dat snel wil bepalen wie wel of niet mag blijven, moet extra voorzichtig zijn met kinderen die hun kwetsbaarheid niet meteen kunnen tonen. [19]

ECRE heeft in zijn commentaar op de Asielprocedureverordening benadrukt dat lidstaten goed moeten zijn voorbereid op het beoordelen van kwetsbaarheid en bijzondere procedurele behoeften. ECRE stelt dat in veel gevallen moet worden aangenomen dat de noodzakelijke ondersteuning voor mensen met bijzondere procedurele waarborgen niet goed kan worden geboden binnen versnelde of grensprocedures. Dat is een scherpe waarschuwing. Het betekent dat snelle procedures niet zomaar geschikt zijn voor kwetsbare kinderen, ook niet wanneer zij formeel mogelijk zijn. [20] [21]

Artikel 21 als correctiemechanisme

Dit sluit direct aan bij artikel 21 van de Asielprocedureverordening. Als de noodzakelijke ondersteuning niet kan worden geboden binnen een versnelde procedure of grensprocedure, moet die procedure niet worden toegepast of worden beëindigd. Voor kwetsbare kinderen is dat een essentieel correctiemechanisme. Het voorkomt dat snelheid belangrijker wordt dan deelname aan de procedure. [4]

De vraag is dan hoe je in de praktijk weet of ondersteuning voldoende is. Dat vraagt om concrete vragen. Begrijpt het kind wat er gebeurt? Heeft het kind een veilige plek? Is er een voogd of verantwoordelijke volwassene? Is er een advocaat of juridische hulp? Is er een tolk? Zijn medische of psychische problemen onderzocht? Kan het kind vrij spreken? Is er genoeg tijd om documenten of informatie te verzamelen? Is het gehoor kindvriendelijk? Kan de rechter later goed controleren wat is gebeurd? [4] [5] [11] [22]

Als het antwoord op deze vragen nee is, is een snelle procedure problematisch. Niet omdat snelheid als idee verkeerd is, maar omdat het kind niet effectief kan deelnemen. In het asielrecht is deelname essentieel. Een kind moet niet alleen aanwezig zijn in de procedure. Het moet de procedure ook kunnen begrijpen, gebruiken en beïnvloeden. [3] [4]

Rechterlijke controle en Eurodac

Artikel 47 van het EU-Handvest speelt daarom ook mee. Dat artikel beschermt het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en een eerlijk proces. Voor kwetsbare kinderen betekent dit dat beroep bij de rechter niet alleen op papier mag bestaan. Een kind of zijn vertegenwoordiger moet daadwerkelijk kunnen aanvoeren dat de procedure te snel was, dat kwetsbaarheid onvoldoende is onderzocht of dat bijzondere waarborgen nodig waren. [22]

Een rechter moet dan kunnen kijken naar de echte procedure, niet alleen naar de formele stappen. Was het kind goed gehoord? Was er genoeg ondersteuning? Is artikel 20 goed toegepast? Had de snelle procedure moeten worden beëindigd op grond van artikel 21? Is het belang van het kind zichtbaar meegewogen? Als de rechter dit niet effectief kan toetsen, blijft rechtsbescherming te formeel. [3] [4] [22]

Een ander belangrijk punt is digitalisering. Onder het Pact worden registratie, Eurodac en gegevensverwerking belangrijker. De Eurodacverordening verlaagt de leeftijd voor biometrische registratie naar zes jaar. Voor kwetsbare kinderen kan registratie helpen om identiteit vast te stellen en verdwijning te voorkomen. Maar het roept ook vragen op over privacy, controle en fouten in systemen. Een kind begrijpt meestal niet wat biometrische registratie betekent. Als gegevens verkeerd worden vastgelegd, kan dat later grote gevolgen hebben. [23]

Reuters meldde dat Eurodac technische problemen had op de dag waarop het Pact van toepassing werd. Dat laat zien dat digitale systemen kwetsbaar zijn. Voor een volwassene kan een technische fout al lastig zijn. Voor een kind kan het betekenen dat registratie, procedure of verantwoordelijkheid onduidelijk wordt. Kwetsbare kinderen mogen niet de dupe worden van systemen die sneller willen werken dan zij aankunnen. [24]

Kwaliteitscontrole en de Nederlandse keten

Daarom moet snelheid onder het Pact altijd worden verbonden met kwaliteitscontrole. Worden kwetsbare kinderen daadwerkelijk herkend? Worden snelle procedures vaker stopgezet wanneer bijzondere waarborgen nodig zijn? Worden kinderen met trauma voldoende ondersteund? Worden alleenstaande minderjarigen tijdig vertegenwoordigd? Worden beslissingen over kinderen voorbereid door getrainde medewerkers? Worden kinderen in beroep effectief beschermd? Zonder zulke vragen blijft het risico bestaan dat snelheid vooral administratief succes oplevert, maar kinderrechten verzwakt. [11] [12] [20] [25]

Nederland heeft hierin een belangrijke uitvoeringsopgave. De IND, COA, Nidos, advocaten, tolken, artsen, psychologen en rechters moeten allemaal samenwerken om kwetsbare kinderen zichtbaar te maken. Geen enkele instantie kan dat alleen. De IND kan signalen zien tijdens registratie en gehoor. COA kan signalen zien in opvang. Nidos kan signalen zien bij alleenstaande kinderen. Advocaten kunnen juridische knelpunten herkennen. Artsen en psychologen kunnen medische of psychische behoeften vaststellen. Rechters kunnen controleren of het systeem goed heeft gewerkt. [7] [8] [13] [14]

Kwetsbare kinderen in snelle procedures vragen dus om een keten die langzaam genoeg kan kijken. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar het is precies waar het om gaat. Een snelle procedure kan alleen werken als de keten sterk genoeg is om te vertragen wanneer dat nodig is. Snel waar het kan, zorgvuldig waar het moet. En bij kwetsbare kinderen moet die zorgvuldigheid het uitgangspunt zijn.

Mijn conclusie is dat kwetsbare kinderen in snelle procedures een van de belangrijkste testen vormen voor het EU-Migratiepact. Het Pact belooft sneller en efficiënter te werken, maar kinderrechten vragen meer dan snelheid. Zij vragen aandacht, herkenning, ondersteuning en controle. Een procedure die snel duidelijkheid geeft kan goed zijn, maar alleen als het kind werkelijk wordt gezien. [12] [15]

Een kwetsbaar kind mag niet verdwijnen achter termijnen, categorieën of procedurele routes. Het moet niet alleen worden geregistreerd, maar begrepen. Niet alleen worden gehoord, maar kindvriendelijk worden gehoord. Niet alleen toegang hebben tot rechten, maar die rechten ook kunnen gebruiken. Niet alleen onderdeel zijn van een snelle procedure, maar beschermd worden wanneer snelheid niet past. [1] [4] [5]

Onder het EU-Migratiepact moet daarom steeds één vraag centraal staan: kan dit kind, met deze kwetsbaarheid, in deze procedure echt meedoen? Als het antwoord nee is, moet de procedure worden aangepast. Want een snel systeem dat kwetsbare kinderen niet herkent, is niet efficiënt. Het is gevaarlijk. [3] [4] [20]