Als Europa over migratie praat, gaat het vaak over landen aan de buitengrens. Italië, Griekenland, Spanje, Cyprus en Malta worden vaak genoemd als landen die “meer druk” ervaren. Dat klinkt logisch, zij liggen aan zee, dichter bij migratieroutes vanuit Afrika, het Midden-Oosten en Azië. Maar het echte verhaal is ingewikkelder. Buitengrenslanden ervaren niet alleen meer druk omdat er meer mensen aankomen. Zij ervaren meer druk omdat het Europese asielsysteem veel verantwoordelijkheid juist aan de eerste aankomst koppelt.

Dat is het belangrijkste startpunt. Migratiedruk gaat niet alleen over aantallen. Het gaat ook over timing, locatie, opvangcapaciteit, registratie, redding op zee, grensprocedures, verantwoordelijkheid voor asielaanvragen, doorreis en politieke zichtbaarheid. Een land kan minder inwoners hebben, minder opvangcapaciteit hebben, geografisch moeilijker bereikbaar zijn of ineens veel aankomsten op één eiland krijgen. Dan kan de druk veel groter voelen dan het absolute aantal aankomsten laat zien.

Geografie bepaalt wie als eerste moet handelen

Neem Griekenland. Een aankomst op een Grieks eiland is niet hetzelfde als een aanvraag die rustig bij een loket in een grote stad wordt ingediend. Op eilanden moet de overheid mensen direct opvangen, registreren, screenen, medische hulp bieden, kwetsbaarheid herkennen en bepalen welke procedure geldt. Tegelijk moet de overheid zorgen voor veiligheid, tolken, juridische informatie, toegang tot asiel en soms ook terugkeer. Alles gebeurt aan de rand van Europa, vaak onder grote tijdsdruk.

Hetzelfde geldt voor Italië. Als mensen na een gevaarlijke overtocht op zee worden gered en aan land worden gebracht, ontstaat onmiddellijk een verantwoordelijkheid. Mensen moeten van boord, krijgen eerste hulp, worden geïdentificeerd en geregistreerd, en moeten toegang krijgen tot de juiste procedure. Dat is iets anders dan een asielaanvraag die ontstaat nadat iemand al door Europa is gereisd en zich later meldt in Duitsland, Nederland of België.

Daarom is de geografische ligging van een land niet zomaar een detail. De buitengrens is de plek waar migratie zichtbaar en onmiddellijk wordt. Daar ontstaat vaak het eerste contact tussen de EU en iemand die bescherming zoekt of zonder toestemming binnenkomt. Het Europese Migratiepact noemt daarom ook “sterke en veilige buitengrenzen” als een van de pijlers van het nieuwe systeem. [1]

Dat betekent niet dat binnenlandse EU-landen geen druk ervaren. Duitsland, Frankrijk, Nederland, België, Oostenrijk en andere landen krijgen ook veel asielaanvragen, opvangproblemen en politieke spanning. Eurostat meldde bijvoorbeeld dat Spanje, Italië, Frankrijk en Duitsland in 2025 samen een groot deel van de eerste asielaanvragen in de EU ontvingen. [2] Duitsland of Frankrijk kunnen dus absoluut hoge aantallen hebben. Maar de aard van de druk is anders. Buitengrenslanden dragen vaker de druk van eerste aankomst, eerste opvang, eerste registratie en directe grenscontrole.

De erfenis van het Dublin-systeem

Het oude Dublin-systeem speelde daarin een grote rol. Onder dat systeem was vaak de lidstaat van eerste binnenkomst verantwoordelijk voor de behandeling van de asielaanvraag. [3] In gewone taal, wie via Italië de EU binnenkwam, kon later vaak weer naar Italië worden teruggestuurd als hij in een ander land asiel aanvroeg. Wie via Griekenland binnenkwam, kon juridisch aan Griekenland worden gekoppeld. Dat maakte buitengrenslanden extra kwetsbaar, omdat hun geografische ligging juridisch werd vertaald naar verantwoordelijkheid.

Dat systeem is nooit helemaal eerlijk gevoeld. Italië en Griekenland hebben vaak gezegd: wij zijn niet alleen verantwoordelijk voor onze eigen grens, maar voor de Europese buitengrens. Als mensen daar aankomen, komen zij de Europese Unie binnen. Dan kan de verantwoordelijkheid niet alleen bij het eerste land blijven liggen. Dat is precies waarom solidariteit zo’n belangrijk woord is geworden in het Europese migratierecht.

Artikel 80 en de reactie van het Migratiepact

Artikel 80 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bepaalt dat het EU-beleid over grenscontroles, asiel en immigratie wordt beheerst door solidariteit en billijke verdeling van verantwoordelijkheid tussen lidstaten. [4] Dat artikel zegt eigenlijk dat migratie niet volledig terechtkomt bij landen die toevallig aan de rand van Europa liggen. Maar jarenlang bleef de praktische uitwerking van die solidariteit zwak, vrijwillig of politiek omstreden.

Het EU-Migratiepact probeert dat te veranderen. Vanaf 12 juni 2026 gelden nieuwe Europese regels voor asiel en migratie. Volgens de Europese Commissie bevat het Pact gemeenschappelijke procedures voor screening en registratie aan de EU-grenzen, snellere asiel- en terugkeerprocedures, duidelijkere verantwoordelijkheidsregels en een solidariteitsmechanisme voor lidstaten onder migratiedruk. [5] Dat is precies omdat de EU erkent dat druk ongelijk verdeeld kan zijn.

Voor 2026 heeft de Europese Commissie vastgesteld dat Griekenland en Cyprus onder migratiedruk staan door een onevenredig niveau van aankomsten in het voorgaande jaar. Spanje en Italië staan volgens de Commissie onder migratiedruk door een onevenredig aantal aankomsten na reddingsoperaties op zee. [6] Dat verschil is belangrijk. Bij Italië en Spanje gaat het niet alleen om mensen die aan een grenspost verschijnen, maar ook om mensen die op zee worden gered en daarna veilig aan land moeten worden gebracht.

Redding op zee en de vraag waar mensen aan land gaan

Redding op zee maakt de druk extra ingewikkeld. Onder internationaal recht moeten staten en scheepskapiteins mensen in nood op zee helpen, ongeacht nationaliteit of migratiestatus. [7] Anders gezegd, als een boot zinkt of mensen dreigen te verdrinken, mag de vraag niet eerst zijn of zij later recht op asiel hebben. Eerst moeten levens worden gered. Daarna komt de juridische procedure.

Maar na redding komt meteen de vraag: waar gaan mensen aan land? Wie registreert hen? Wie vangt hen op? Wie behandelt hun asielaanvraag? Wie organiseert terugkeer als zij geen bescherming krijgen? Dat zijn precies de vragen die landen als Italië, Malta, Griekenland en Spanje al jaren zwaar belasten. Redding is een humanitaire verplichting, maar de gevolgen van redding worden vaak nationaal gedragen.

Daarom is druk aan de buitengrens niet alleen een kwestie van “binnenkomst”. Het is een hele keten. Eerst is er de aankomst of redding. Daarna volgt registratie. Dan screening. Dan opvang. Dan de asielprocedure. Dan eventueel beroep. Dan vergunning, integratie of terugkeer. Als één van die stappen vastloopt, loopt het hele systeem vast. En omdat buitengrenslanden vaak aan het begin van die keten staan, merken zij problemen onmiddellijk.

Schommelende routes, eilanden en onverwachte druk

Frontex meldde dat in de eerste vier maanden van 2026 het aantal gedetecteerde irreguliere grensoverschrijdingen naar de EU met 40 procent daalde ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Toch waren de Centrale Middellandse Zee en de Oostelijke Middellandse Zee in die periode de drukste routes, elk goed voor ongeveer een derde van alle irreguliere binnenkomsten. [8] Dat laat zien dat lagere totale aantallen niet automatisch betekenen dat de druk voor buitengrenslanden verdwijnt.

De routes kunnen bovendien snel verschuiven. Frontex schreef over 2025 dat de Centrale Middellandse Zeeroute de drukste migratieroute naar de EU bleef en dat vertrekken uit Libië belangrijk waren voor bewegingen richting Italië. Op de Oostelijke Middellandse Zeeroute daalden de aantallen als geheel, maar oversteken van oostelijk Libië naar Kreta namen juist sterk toe. [9] Dit is voor buitengrenslanden lastig, zij moeten niet alleen omgaan met aantallen, maar ook met onvoorspelbaarheid.

Een land kan zich voorbereiden op één route, terwijl smokkelaars en migratiebewegingen zich verplaatsen naar een andere route. Als controles in de ene regio strenger worden, kan een andere regio ineens meer druk krijgen. Als de situatie in Libië verandert, kan Italië meer aankomsten krijgen. Als de route naar de Canarische Eilanden verandert, krijgt Spanje meer druk. Als de route naar Kreta actiever wordt, krijgt Griekenland nieuwe problemen. Buitengrenslanden moeten dus permanent flexibel zijn.

Daarbij komt dat eilanden een aparte kwetsbaarheid hebben. Een eiland heeft beperkte ruimte, beperkte infrastructuur en vaak minder mogelijkheid om mensen snel door te plaatsen. Op Lesbos, Samos, Lampedusa, de Canarische Eilanden of Cyprus wordt migratiedruk snel zichtbaar. Als er in korte tijd veel mensen aankomen, kan opvang onmiddellijk overvol raken. Op het vasteland kun je mensen soms makkelijker spreiden. Op een eiland is dat veel moeilijker.

Cyprus is daarvan een goed voorbeeld. Het is een kleine lidstaat aan de oostelijke rand van de EU, met een complexe geografische en politieke situatie. De Europese Commissie heeft Cyprus in 2026 aangemerkt als lidstaat onder migratiedruk. [10] Als een klein land relatief veel aankomsten of aanvragen krijgt, kan dat zwaarder drukken dan in een groot land. Absolute aantallen vertellen dan niet genoeg. Het aantal aanvragen per inwoner, opvangcapaciteit en bestuurlijke draagkracht zijn minstens zo belangrijk.

Eurostat liet dat ook zien. In 2025 had Griekenland het hoogste aantal eerste asielaanvragen per 1.000 inwoners in de EU, gevolgd door Cyprus en Spanje. [11] Dat betekent niet dat deze landen altijd de meeste aanvragen in absolute aantallen hebben. Het betekent wel dat de druk relatief groot kan zijn. Voor opvang, scholen, zorg, gemeenten, rechtbanken en asieldiensten maakt het uit hoeveel mensen aankomen ten opzichte van de omvang van het land.

Screening en registratie vragen veel capaciteit

De druk wordt nog groter door registratieverplichtingen. Onder het nieuwe Migratiepact moeten alle irreguliere aankomsten worden geregistreerd en gescreend. Daarbij gaat het om identiteit, veiligheid, gezondheid en kwetsbaarheid. [12] In principe is dat logisch. De EU wil weten wie binnenkomt, of iemand bescherming vraagt, of iemand kwetsbaar is en welke procedure past. Maar voor buitengrenslanden betekent dit veel werk direct aan de voorkant.

De Screeningverordening verplicht lidstaten om bepaalde personen te screenen. Dat moet bij aankomst aan de buitengrens gebeuren, of in sommige gevallen later binnen het grondgebied. [13] Screening moet snel, maar ook zorgvuldig. Er moet worden gekeken naar identiteit, gezondheid, kwetsbaarheid en veiligheidsrisico’s. Juist buitengrenslanden moeten dus veel capaciteit hebben voor de eerste beoordeling. Als die capaciteit ontbreekt, ontstaan wachttijden, overvolle centra en risico’s voor rechtsbescherming.

Dit maakt duidelijk waarom “strengere buitengrenzen” niet alleen een politieke leus zijn. Strengere grenscontrole betekent in de praktijk meer personeel, meer tolken, meer medische checks, meer juridische informatie, meer registratiecapaciteit, meer opvangplekken en betere ICT-systemen. Een grens is geen hek alleen. Een grens is een bestuurlijk systeem. Als dat systeem niet werkt, ontstaat chaos.

Grensprocedures vergroten de uitvoeringslast

Ook de nieuwe grensprocedures leggen extra druk op buitengrenslanden. Het Pact introduceert verplichte grensprocedures voor bepaalde groepen asielzoekers, bijvoorbeeld mensen met een geringe kans op bescherming, mensen die de autoriteiten misleiden of mensen die een veiligheidsrisico vormen. [14] In zo’n procedure blijft iemand in of nabij de grenszone terwijl de aanvraag snel wordt beoordeeld. Dat kan efficiënt zijn, maar alleen als er genoeg geschikte faciliteiten zijn.

Voor landen aan de buitengrens betekent dit dat zij niet alleen mensen moeten registreren, maar ook procedures aan de grens moeten organiseren. Daarvoor zijn ruimtes nodig, opvangplekken, beveiliging, tolken, advocaten, medische ondersteuning, kwetsbaarheidssignalering en toegang tot beroep. Als een grensprocedure op papier snel is, maar de faciliteiten ontbreken, wordt de druk juist groter.

Daarom waarschuwen mensenrechtenorganisaties voor risico’s. Human Rights Watch stelt dat grensprocedures en screening onder het Pact risico’s kunnen opleveren voor toegang tot asiel, detentieachtige omstandigheden en bescherming van kwetsbare mensen. [15] ECRE heeft ook kritiek geuit op de Asiel- en migratiebeheerverordening en het solidariteitsmechanisme, omdat de verantwoordelijkheid voor buitengrenslanden volgens critici onvoldoende wordt verlicht. [16] Zulke kritiek betekent niet dat elke grensprocedure verkeerd is, maar wel dat uitvoering bepalend wordt.

Opvang bepaalt of procedures eerlijk kunnen zijn

Opvang is daarbij een groot knelpunt. De Opvangrichtlijn bevat Europese normen voor opvang van mensen die internationale bescherming aanvragen. [17] Maar opvang moet nationaal worden georganiseerd. Een lidstaat aan de buitengrens kan dus juridisch verplicht zijn om mensen op te vangen, terwijl de praktische capaciteit tekortschiet. Dan ontstaan overvolle centra, noodopvang, slechte leefomstandigheden of snelle verplaatsingen. Dat raakt niet alleen menselijkheid, maar ook de kwaliteit van de asielprocedure.

Iemand die uitgeput is na een overtocht, in een overvol centrum verblijft, geen goede tolk krijgt of niet begrijpt wat er gebeurt, kan moeilijker zijn verhaal vertellen. Dat kan later gevolgen hebben voor de beoordeling van zijn geloofwaardigheid. Opvang is dus niet los te zien van procedure. Voor buitengrenslanden komt alles tegelijk, namelijk humanitaire opvang, grensbeheer, veiligheid, registratie en juridische beoordeling.

Europese steun helpt, maar lost niet alles op

De Europese Commissie ondersteunt daarom landen als Italië, Griekenland en Spanje al jaren met geld, personeel en EU-agentschappen. In Italië ondersteunt de Commissie het hele migratieproces, van aankomsten en procedures tot integratie, overplaatsing en terugkeer. Frontex ondersteunt daar onder meer grenscontrole, grensbewaking en zoek- en reddingsactiviteiten in de Centrale Middellandse Zee, terwijl de EUAA helpt bij registratie, asielprocedures en opvangstandaarden. [18]

Ook in Griekenland ondersteunt de Commissie grensbeheer, opvangcapaciteit, medische zorg, bescherming van alleenstaande minderjarigen en relocatie. Voor Griekenland is bovendien veel EU-financiering beschikbaar gesteld om opvang en infrastructuur te verbeteren. [19] In Spanje ondersteunt de EU onder meer grensbeheer in Zuid-Spanje en op de Canarische Eilanden, opvangcapaciteit en bescherming van alleenstaande minderjarige migranten. [20] Dat zulke steun nodig is, laat precies zien dat buitengrensdruk niet alleen nationaal kan worden opgelost.

Toch lost steun niet alles op. Als een land structureel veel aankomsten heeft, kan tijdelijke steun onvoldoende zijn. Als mensen later doorreizen naar andere lidstaten, ontstaat er discussie over secundaire migratie. Secundaire migratie betekent dat iemand na aankomst in het ene EU-land doorreist naar een ander EU-land. Landen als Nederland, Duitsland of België vinden vaak dat buitengrenslanden beter moeten registreren en voorkomen dat mensen doorreizen. Buitengrenslanden zeggen juist dat zij te veel alleen worden gelaten, waardoor doorreis begrijpelijker wordt.

Dit is de politieke kern van het probleem. Binnenlandse lidstaten willen dat buitengrenslanden hun verantwoordelijkheid nemen. Buitengrenslanden willen dat andere lidstaten solidariteit tonen. Beide hebben een punt. Zonder goede registratie aan de buitengrens werkt het Europese systeem niet. Maar zonder solidariteit wordt registratie aan de buitengrens een oneerlijke last.

Solidariteitspool en herplaatsing

Daarom koppelt het Migratiepact verantwoordelijkheid en solidariteit aan elkaar. De Asiel- en migratiebeheerverordening regelt welk land verantwoordelijk is voor een asielaanvraag en introduceert tegelijk een solidariteitsmechanisme. [21] Het systeem probeert dus te zeggen: landen moeten verantwoordelijkheid nemen voor goede registratie en procedures, maar andere lidstaten moeten helpen wanneer de druk te groot wordt.

Die hulp komt via de solidariteitspool. Voor 2026 is die vastgesteld op 21.000 herplaatsingen of andere solidariteitsinspanningen, of 420 miljoen euro aan financiële bijdragen. [22] Lidstaten kunnen bijdragen door mensen over te nemen, financieel bij te dragen of andere steun te leveren. Dat is belangrijk voor buitengrenslanden, maar ook beperkt. Als een land vooral behoefte heeft aan minder mensen in overvolle opvang, helpt geld niet altijd even direct. Als een land vooral gebrek heeft aan personeel of registratiecapaciteit, kan operationele steun juist nuttiger zijn.

Herplaatsing is de meest zichtbare vorm van solidariteit. Daarbij wordt een asielzoeker of iemand met bescherming vanuit een eerste opvangland overgebracht naar een ander Europees land. De nieuwe lidstaat neemt dan de behandeling van de aanvraag over of neemt verantwoordelijkheid voor de persoon. De Europese Commissie noemt herplaatsing een concreet voorbeeld van solidariteit, vooral om de druk te verlichten op landen die de buitengrenzen beheren. [23]

Maar herplaatsing is politiek gevoelig. Sommige lidstaten willen geen mensen overnemen. Daarom is het nieuwe systeem flexibel;  lidstaten moeten bijdragen, maar zij kunnen kiezen hoe. [24] Dat maakt solidariteit politiek haalbaarder, maar ook kwetsbaarder. Als te veel landen kiezen voor geld in plaats van herplaatsing, blijven buitengrenslanden mogelijk alsnog met overvolle opvanglocaties zitten.

Politieke druk, smokkelaars en derde landen

Een ander probleem is dat buitengrenslanden niet alleen migratiedruk ervaren, maar ook politieke druk. Beelden van boten, drukke havens, overvolle opvangcentra en grenshekken worden snel nationale en Europese symbolen. Een aankomst op Lampedusa of Lesbos wordt niet gezien als een gewone administratieve gebeurtenis, maar als politiek nieuws. Daardoor staan regeringen onder druk om streng op te treden, grenzen te bewaken en tegelijk mensenrechten te respecteren. Dat is een moeilijke combinatie.

Die politieke zichtbaarheid bestaat minder bij veel binnenlandse asielaanvragen. Als iemand in Nederland of Duitsland asiel aanvraagt na doorreis, is dat bestuurlijk belastend, maar minder dramatisch zichtbaar dan een reddingsoperatie op zee. Buitengrenslanden ervaren dus ook beeldvormingdruk. Zij worden het gezicht van Europese migratie, ook wanneer de oorzaken van migratie ver buiten hun controle liggen.

Daarbij komt dat smokkelaars gebruikmaken van geografische kwetsbaarheid. Routes worden gekozen op basis van kansen, controle, weersomstandigheden, conflicten, afspraken met derde landen en de prijs die mensen kunnen betalen. Als een route moeilijker wordt, kan een andere aantrekkelijker worden. Frontex meldde bijvoorbeeld dat de Westelijke Middellandse Zeeroute begin 2026 juist toenam, terwijl andere routes daalden. [25] Buitengrenslanden moeten dus omgaan met een bewegend systeem.

Ook internationale samenwerking met derde landen speelt mee. De EU probeert vertrek uit landen als Libië, Tunesië, Turkije, Marokko, Mauritanië en Senegal te beïnvloeden via afspraken, steun, grensbeheer en samenwerking tegen mensensmokkel. [26] Als zulke samenwerking tijdelijk werkt, dalen aankomsten. Als politieke omstandigheden veranderen, kunnen routes opnieuw toenemen. Buitengrenslanden zijn daardoor afhankelijk van ontwikkelingen buiten de EU.

Dat maakt de druk structureel onzeker. Italië kan niet zelf de politieke situatie in Libië oplossen. Spanje kan niet alleen bepalen wat er in Mauritanië, Senegal of Marokko gebeurt. Griekenland kan niet alleen de regionale instabiliteit in het oostelijke Middellandse Zeegebied controleren. Toch voelen deze landen de gevolgen vaak als eerste.

Een gedeelde maar ongelijke verantwoordelijkheid

Daarom is het te simpel om te zeggen dat buitengrenslanden “gewoon beter moeten controleren”. Controle is nodig, maar controle alleen lost de oorzaken van migratie niet op. Mensen vertrekken door oorlog, vervolging, armoede, instabiliteit, klimaatdruk, familiebanden, smokkelnetwerken en gebrek aan legale routes. Een buitengrensland ziet die beweging als eerste, maar veroorzaakt haar niet alleen.

Tegelijkertijd is het ook te simpel om te zeggen dat alle druk automatisch op andere lidstaten moet worden afgewenteld. Buitengrenslanden hebben eigen verplichtingen. Zij moeten registreren, toegang tot asiel bieden, fundamentele rechten respecteren en mensen niet terugsturen naar gevaar. Het EU-Handvest beschermt het recht op asiel en het verbod op verwijdering naar ernstig gevaar. [27] [28] Een land aan de buitengrens mag dus niet zeggen: wij staan onder druk, dus bescherming geldt minder.

De balans is dus lastig. Buitengrenslanden moeten hun verantwoordelijkheid nemen, maar andere lidstaten moeten erkennen dat die verantwoordelijkheid zwaarder is door ligging en eerste aankomst. Solidariteit is dan geen liefdadigheid, maar correctie van een structureel ongelijk systeem. Zonder die correctie wordt het Europese asielsysteem instabiel.

Waarom dit ook voor Nederland belangrijk is

Voor Nederland is dit belangrijk. Nederland ligt niet aan de Middellandse Zee, maar profiteert wel van het Schengensysteem en van Europese buitengrenscontrole. Als Italië, Griekenland of Spanje mensen registreren, grenzen beheren en procedures uitvoeren, doen zij dat niet alleen voor zichzelf. Zij doen dat ook voor de rest van de EU. Nederland kan dus niet alleen eisen stellen aan buitengrenslanden zonder zelf bij te dragen aan solidariteit.

Andersom mag Nederland ook verwachten dat buitengrenslanden hun deel doen. Solidariteit werkt alleen als verantwoordelijkheid serieus wordt genomen. Als een land mensen niet goed registreert, opvang niet op orde heeft of fundamentele rechten schendt, raakt dat het vertrouwen tussen lidstaten. Dan wordt het voor andere landen moeilijker om solidariteit politiek te verdedigen. Het Pact probeert daarom verantwoordelijkheid en solidariteit aan elkaar te koppelen.

De Europese Commissie schrijft dat het nieuwe systeem een verplicht, flexibel en behoeftegestuurd solidariteitsmechanisme bevat om te zorgen dat lidstaten onder migratiedruk niet alleen worden gelaten. [29] Dat is een belangrijke verandering ten opzichte van eerdere, meer vrijwillige systemen. Maar de echte vraag is of die solidariteit genoeg is. Als buitengrenslanden structureel meer werk doen aan registratie, screening, opvang en grensprocedures, moet de steun ook structureel en praktisch zijn.

Mijn conclusie is dat buitengrenslanden meer druk ervaren omdat zij op het snijpunt zitten van geografie, recht en politiek. Zij liggen aan routes waar mensen de EU binnenkomen. Zij krijgen te maken met reddingsoperaties op zee. Zij moeten eerste opvang en registratie organiseren. Zij dragen vaak eerste verantwoordelijkheid onder Europese regels. Zij moeten grensprocedures en screening uitvoeren. En zij worden politiek verantwoordelijk gehouden voor een probleem dat Europees en internationaal is.

Dat betekent niet dat andere EU-landen geen druk ervaren. Dat doen zij wel. Nederland heeft opvangproblemen, Duitsland ontvangt veel aanvragen, Frankrijk kent ook grote druk, en meerdere landen worstelen met doorreis en terugkeer. Maar buitengrensdruk is anders, omdat zij vaak onmiddellijk begint op het moment van aankomst. De druk staat aan de voordeur van de EU.

Daarom is solidariteit tussen lidstaten nodig. Niet omdat buitengrenslanden zielig zijn, en ook niet omdat andere landen geen problemen hebben. Solidariteit is nodig omdat het Europese systeem anders scheef blijft. Wie de buitengrens beheert, voert een taak uit voor de hele Unie. Dan moet de verantwoordelijkheid ook door de hele Unie worden gedragen.

De echte vraag is dus niet waarom buitengrenslanden meer druk ervaren. Dat is eigenlijk duidelijk. De echte vraag is of Europa bereid is die druk eerlijker te delen. Het Migratiepact probeert daarop een antwoord te geven. Maar of dat antwoord werkt, hangt niet af van mooie woorden over solidariteit. Het hangt af van opvangplekken, personeel, geld, herplaatsing, rechtsbescherming en de bereidheid van lidstaten om elkaar echt te helpen.

Zolang dat niet gebeurt, blijven buitengrenslanden de plek waar Europese migratiepolitiek het eerst zichtbaar wordt. En waar solidariteit het hardst nodig is.